Het gaat om ‘Bald’s oogzalf’, een mengsel van knoflook, ui, wijn en galzouten. De onderzoekers ontdekten het recept hiervoor in een duizend jaar oud medisch handboek. Eerder onderzoek liet al zien dat dit middeleeuws middel bacteriën bestrijdt die betrokken zijn bij hardnekkige wondinfecties, bijvoorbeeld in diabetische voetulcera. Die bacteriën reageren op den duur niet meer goed op antibiotica. De zalf blijkt antibioticaresistente bacteriën te doden. De onderzoekers hebben nu gekeken hoe dit werkt, hoe de bacteriën reageren op het middel.
Meerdere fronten
Ze ontdekten dat de zalf bacteriën op meerdere fronten kan aanvallen. Het middel breekt de beschermende oppervlakken van bacteriën af, vermindert de toxines die ze produceren en vertraagt de eerste stappen van biofilmvorming. Het verstoort ook de ontwikkeling van de bacteriën: de zalf schakelt die genen uit die de bacteriën nodig hebben om zich aan weefsels te hechten en zo schade te veroorzaken. Bacteriën ontwikkelen gewoonlijk resistentie tegen standaardantibiotica. Omdat dit middeleeuws mengsel op veel verschillende manieren werkt, blijken bacteriën moeite te hebben om zich eraan aan te passen.
Nog veel te leren
De onderzoekers vinden in deze uitkomsten een eerste aanzet voor het ontwikkelen van nieuwe behandelingen. Diabetes UK, medefinancier van het onderzoek, geeft aan dat er nog veel te leren valt voordat de onderzoekers bij een veilige en effectieve behandeling zijn, gebaseerd op ‘Bald’s oogzalf’.
Uncovering the multifaceted mechanism of action of a historical antimicrobial, Oluwatosin Qawiyy Orababa, Jessica Furner-Pardoe, Alexander Gale, Blessing Anonye, Joe Ratcliff, Natasha Reddy, Ramón Garcia Maset, Niamh E. Harrington, Shajini Subhaskaran, Séamus Holden, Stephen P. Diggle, Christophe Corre, Freya Harrison, bioRxiv 2026.02.02.703249; doi: https://doi.org/10.64898/2026.02.02.703249
